Nhiều khó khăn trong việc quản lý người tâm thần ngoài cộng đồng

25/11/2019

Tình trạng người tâm thần lang thang ngoài xã hội, gây ra các vụ hành hung, giết người, phá hoại tài sản… không còn là chuyện hiếm gặp trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, để quản lý hiệu quả các đối tượng này, rất cần sự chung tay giúp đỡ của cả cộng đồng.

Bệnh nhân Bệnh viện Tâm thần tỉnh tham gia lao động trị liệu phục hồi chức năng. Ảnh Nguyễn Lượng

 

Theo thống kê của Sở LĐ-TB&XH, toàn tỉnh hiện có gần 4.888 người tâm thần đang hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội tại cộng đồng (chiếm 0,5% dân số).

Qua công tác theo dõi, quản lý cho thấy, người khuyết tật tâm thần đặc biệt nặng là những đối tượng mắc bệnh tâm thần ở giai đoạn cuối (chiếm tỷ lệ 27%), đa phần họ không tự phục vụ được bản thân, đặt đâu nằm đấy, ít gây nguy hiểm cho gia đình và xã hội.

Còn lại, số đông là những người khuyết tật tâm thần nặng (4.519 người). Theo đánh giá của cơ quan y tế, đây là các đối tượng thường xuyên lên cơn kích động, khó kiểm soát hành vi…

Nguy hiểm hơn khi nhóm này rơi vào các hộ gia đình thuộc diện nghèo và hoàn cảnh neo đơn, phải chữa trị dài ngày, nhiều lần, nên nhiều gia đình đã rơi vào cảnh khánh kiệt, dẫn đến nhiều người mắc bệnh nặng bị gia đình bỏ rơi, dẫn tới bỏ đi lang thang gây rối, đập phá làm mất an ninh trật tự, mỹ quan đô thị, thậm chí còn gây nguy hiểm đến tính mạng cho người thân, gia đình và cộng đồng nơi đối tượng sinh sống.

Trên thực tế, đã xảy ra nhiều vụ việc đau lòng trên địa bàn tỉnh như tự sát, đánh, giết người, đốt nhà… mà thủ phạm do những người bệnh tâm thần, rối nhiễu tâm trí không được quản lý tốt gây ra. Điển hình như vụ, Đặng Ngọc Điền ở xã Đồng Ích (Lập Thạch) mắc bệnh tâm thần, khi lên cơn kích động đã đánh chết bố đẻ và anh trai, mẹ đẻ bị trọng thương, hiện đang sống thực vật; Vũ Toàn Thắng ở huyện Bình Xuyên đánh chết mẹ đẻ; Phạm Thanh Tuấn ở thành phố Phúc Yên chém chết bố đẻ; Nguyễn Văn Tuấn ở huyện Bình Xuyên đánh chết cháu gái… và đặc biệt là Đặng Văn Thanh ở xã Hồng Châu (Yên Lạc), vào tháng 12/1997, đã chém chết cháu ruột và chém trọng thương vợ và hai con, đến tháng 3/2015, đối tượng lại lên cơn dùng dao chém chết con gái là Đặng Thị Thủy…

Các đối tượng trên đều thuộc diện khuyết tật tâm thần nặng thuộc các gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, hộ gia đình neo đơn, hộ gia đình có đối tượng thường xuyên lên cơn kích động, đập phá, gây nguy hiểm mà gia đình không có khả năng quản lý, chăm sóc tại gia đình.

Đi tìm nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên có thể thấy, theo xu hướng chung, bên cạnh những mặt tích cực của quá trình phát triển kinh tế-xã hội là những mặt trái đi kèm như: Khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn giữa các nhóm dân cư, giữa nông thôn và đô thị, đặc biệt là với nhóm người dân sống ở vùng sâu, vùng xa.

Sự tăng trưởng kinh tế và đô thị hóa cũng đã làm thay đổi cấu trúc xã hội và cuộc sống của các gia đình, xã hội ngày càng phát triển kèm theo nhiều áp lực, lo toan về cuộc sống, việc làm, học tập… khiến cho số người rơi vào tình trạng rối nhiễu tâm trí, phát bệnh tâm thần ngày càng gia tăng.

Thời gian qua, Sở LĐ-TB&XH đã xây dựng nhiều phương án với những lộ trình cụ thể như: Phối hợp với các cơ quan liên quan để từng bước quản lý, chăm sóc người bị bệnh tâm thần, người rối nhiễu tâm trí hướng tới việc phòng, phát hiện, quản lý chăm sóc, điều trị tại cộng đồng thông qua việc tập huấn phương pháp kỹ năng chăm sóc trị liệu tâm lý, phục hồi chức năng cho những người tâm thần đang hưởng trợ cấp tại gia đình; phối hợp với các địa phương chủ động rà soát nắm chắc danh sách đối tượng tâm thần nặng để khuyến nghị địa phương trong việc chăm sóc, quản lý; chủ động tiếp nhận ngay đối tượng tâm thần vào Trung tâm Nuôi dưỡng và Phục hồi chức năng người tâm thần tỉnh để quản lý, chăm sóc tập trung. Đồng thời, báo cáo UBND tỉnh đề xuất với Bộ LĐ-TB&XH xem xét đầu tư xây dựng Trung tâm Nuôi dưỡng và Phục hồi chức năng người tâm thần tỉnh mới do trung tâm đang ở cơ sở tạm.

Mặc dù vậy, quá trình quản lý, chăm sóc người tâm thần và phòng ngừa các hành vi nguy hiểm do người tâm thần có thể gây ra trên địa bàn tỉnh còn gặp nhiều khó khăn. Đó là việc thiếu các chuyên khoa tâm thần tại cơ sở y tế tuyến huyện, đặc biệt là tuyến xã chưa có bác sỹ tâm thần. Toàn tỉnh chỉ có Bệnh viện Tâm thần thuộc Sở Y tế, song chỉ thực hiện khám bệnh, điều trị chuyên khoa tâm thần với quy mô hơn 100 giường bệnh.

Do đó, người khuyết tật tâm thần sau khi được khám, điều trị tại bệnh viện, điều trị ổn định sẽ được cho ra viện, trở về gia đình. Tuy nhiên, muốn duy trì được ổn định phải được chăm sóc, quản lý tốt vì bệnh lý tâm thần là bệnh mãn tính dễ tái phát... Trong khi đó, thực tế nhiều gia đình có tâm lý không muốn đón nhận con em về nhà sau khi đã chữa trị bệnh ổn định, đồng thời, do việc chăm sóc người khuyết tật tâm thần tại nhà khó khăn, thiếu kỹ năng, phương pháp trị liệu dẫn đến nhiều gia đình bỏ bê việc quan tâm, chăm sóc khiến bệnh dễ tái phát và tiến triển ngày càng nặng.

Do đó, để giúp các gia đình giảm bớt khó khăn, gánh nặng trong việc quản lý, chăm sóc đối tượng người khuyết tật tâm thần; trợ giúp đối tượng thụ hưởng các chính sách trợ giúp xã hội của Nhà nước, bố trí các hình thức chăm sóc, phục hồi thể chất cho đối tượng, rất cần sự chung tay của cả cộng đồng, đặc biệt là các cấp, các ngành trong việc đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồn nhân lực... để công tác tác khám, chữa bệnh cho người tâm thần được đáp ứng kịp thời, giúp họ sớm ổn định cuộc sống và tái hòa nhập cộng đồng.

Nguồn: baovinhphuc.com.vn (Khánh Linh)

Các tin đã đưa ngày: