Tây Thiên – điểm đến du lịch văn hóa tâm linh

08/03/2016

Tây Thiên - cái nôi của Phật giáo Việt Nam

Nằm ẩn mình trong lòng chảo rừng nguyên sinh Tam Đảo, khu danh thắng Tây Thiên vững chãi dựa vào mạch núi thiêng tỏa ra đồng bằng rộng mở và tràn xuống phương Nam, hướng về biển lớn. Tương truyền vào thế kỷ III trước công nguyên, phái bộ thứ tám của vua A Dục đã tới nơi đây hoằng dương Phật pháp. Bị thu hút bởi cảnh sắc núi non liên hoàn hùng vĩ và u nhã, có suối chảy nước trong, thác ghềnh, non cao, rừng rậm, giáo đoàn đã dừng chân tu hành, xây dựng thành Nê Lê, chùa Địa Ngục. Tên gọi Tây Thiên mang ý nghĩa: “Nơi các nhà sư Tây Thiên tu hành”, được đặt cũng là để ghi nhớ giáo đoàn đầu tiên tới từ Ấn Độ vào Việt Nam truyền đạo. 

Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên được xây dựng trên nền chùa Thiên Ân cổ tự
giờ là chốn tu thiền của nhiều tăng, ni, phật tử

Theo nhiều tư liệu nghiên cứu, Tây Thiên còn là chốn tổ phật giáo Việt Nam. Vào khoảng 2300 trước Công Nguyên, nơi đây đã có chùa Tây Thiển cổ tự. Năm 2450 trước Công Nguyên, một lần Vua Hùng Vương thứ 7 lên núi Tam Đảo cầu tiên đã thấy có chùa thờ Phật tên “Tây Thiển cổ tự”. Tới thời Trần, Tây Thiên là trung tâm Phật giáo thâm uy giống như Yên Tử và Đông Triều. Các tài liệu cổ cũng ghi nhận nơi đây có ba ngôi chùa mang tên Thiên Ân Cổ Tự, Phù Nghì Cổ Tự và Tây Thiên Cổ Tự, cùng các địa danh khác như: Suối Giải Oan, suối Trường Sinh, chùa Đồng Cổ, rừng thông già đại thụ… là nơi nhiều đời cao tăng tu tập, hành trì và viên tịch.

Xác định đây chính là cái nôi của Phật giáo, năm 2004, Giáo hội Phật Giáo Việt Nam đã khởi công xây dựng Thiền viện Trúc lâm Tây Thiên trên nền chùa cổ Thiên Ân, có diện tích rộng 4,5ha, rừng ngoại vi rộng 50ha. Khi xây dựng Thiền viện, các nhà khoa học còn tìm thấy hàng ngàn hiện vật có niên hiệu từ thời Lý, Trần, Lê, Mạc, Nguyễn và các di chỉ khảo cổ về Phật giáo minh chứng rõ thêm về chốn tổ Phật giáo. Thiền viện Trúc lâm Tây Thiên sau khi khánh thành vào năm 2005 trở thành điểm dừng chân ngoạn cảnh trong hành trình về với khu di tích, danh thắng Tây Thiên.

Lan tỏa tục thờ Mẫu

Cùng với Phật giáo, tín ngưỡng thờ Mẫu cũng xuất hiện rất sớm ở Tây Thiên. Theo Ngọc phả thời Hùng Vương, Mẫu Tây Thiên họ Lăng, tên chữ là Ngọc Tiêu, người thôn Đông Lộ, xã Đại Đình ngày nay, thuở nhỏ đã thông minh, xinh đẹp, tài năng. Bà có nhân duyên cùng vua Hùng Chiêu Vương và được lập làm Chính vương phi.

Sau khi hóa, bà thường hiển linh, âm phù giúp các đời vua đánh giặc, giữ nước nên được sắc phong làm Quốc Mẫu. Và cũng chính tại núi Tây Thiên, nơi bà hóa, nhân dân đã dựng nên ngôi đền thờ phụng, quanh năm hương khói để tưởng nhớ công lao to lớn và suy tôn bà là Quốc Mẫu Tây Thiên. Qua rất nhiều thế hệ, đời cha tiếp nối đời con, người Sán Dìu ở Tam Đảo tự coi mình là con cháu lâu đời của Quốc Mẫu Tây Thiên, nhiều dòng họ đã tự đổi họ mình mang họ Lăng và lấy đó là niềm tự hào, kiêu hãnh khi được là con cháu của bà.  

Theo chia sẻ của các bậc cao niên trong vùng, tục thờ Mẫu đã ăn sâu trong nếp nghĩ và sinh hoạt của đồng bào nơi đây. Bởi vậy, người Sán Dìu rất tự giác và tự nguyện trong việc hương khói quanh năm tại các đình, đền thờ Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu vào các dịp lễ tết, ngày mồng một, ngày rằm hàng tháng. Đó cũng là cách để họ tỏ lòng biết ơn công đức của Quốc Mẫu đã luôn phù hộ cho đồng bào làm ăn thuận lợi, được mùa, sinh con đẻ cái. Mẫu Tây Thiên chính là người mẹ bao dung, che chở cho nhân dân những khi họ gặp khó khăn, hoạn nạn.

Tưởng nhớ Quốc Mẫu Tây Thiên, hằng năm, vào ngày 15/2 âm lịch, dân trong vùng lại mở hội, cùng khách thập phương tỏ lòng biết ơn và cầu xin Quốc Mẫu phù hộ cho bình an, may mắn. Đây cũng là dịp để nhân dân địa phương và du khách mọi miền được hòa mình vào các trò chơi dân gian đã tồn tại qua hàng nghìn năm lịch sử.  

Sức hút du lịch tâm linh

Sau 10 năm mới có dịp trở tại Tây Thiên, điều khiến bác Phạm Văn Bính, tỉnh Hà Nam ngạc nhiên không chỉ bởi cảnh sắc  đã đổi thay rất nhiều mà còn ở chính những người dân nơi đây. Chia sẻ với chúng tôi, bác Bính nói: “So với 10 năm trước, giờ Tây Thiên như một nàng tiên lộng lẫy, đẹp hơn rất nhiều. Đặc biệt, nếu như trước đây, để lên đến đền Mẫu phải đi bộ mất vài giờ đồng hồ, nay chỉ ngồi cáp treo chừng 10 phút. Nhưng điều tôi ngạc nhiên nhất vẫn là sự thay đổi trong cách làm du lịch của người dân nơi đây. Không còn cảnh chèo kéo, theo chân mời mọc du khách mua các sản vật của địa phương như trước, giờ du khách có thể vào bất cứ cửa hàng nào, thoải mái xem và nếm các sản vật,  dù mua hay không người bán cũng vẫn rất niềm nở”. 

Dù chưa đến ngày khai hội, song lượng khách đổ về Tây Thiên
ước tăng trên 20% so với cùng kỳ năm 2015

Còn với chị Nguyễn Thị Hương ở Long Biên, Hà Nội thì đây là lần đầu tiên được đến với Tây Thiên. Ngồi trên cáp treo ngắm cảnh đẹp hùng vĩ của núi rừng, chị tâm sự: “Nghe nhắc nhiều đến Tây Thiên nhưng đây là lần đầu tiên tôi đặt chân đến mảnh đất này, thấy choáng ngợp bởi vẻ đẹp và sự linh thiêng của mảnh đất này. Khi về tôi sẽ quảng cáo cho bạn bè, người thân về Tây Thiên và chắc chắn từ năm sau đây sẽ là địa điểm đầu tiên tôi chọn trong chuyến du xuân cùng gia đình”. 

Để có được sự hài lòng, tiếp tục chọn Vĩnh Phúc là điểm du lịch trong những lần kế tiếp của những du khách, phát huy lợi thế miền đất địa linh, tạo điểm nhấn riêng cho ngành Du lịch tỉnh nhà, những năm qua, Vĩnh Phúc đã tập trung đầu tư tôn tạo và xây dựng mới cơ sở hạ tầng nhiều điểm đến về văn hóa tâm linh, trong đó, khu danh thắng Tây Thiên là một điển hình. Từ nguồn vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng, Khu Trung tâm văn hóa - lễ hội Tây Thiên với diện tích 160 ha đã được xây dựng quy mô, bài bản, kết hợp giữa truyền thống với hiện đại. Các hạng mục: cổng Tam Quan, Đại Bảo tháp, hệ thống các đền, chùa  và các dịch vụ hỗ trợ như cáp treo, xe điện, nhà hàng, hạ tầng giao thông, điện, nước đang được khai thác đồng bộ, đáp ứng nhu cầu của đông đảo du khách khi về với vùng đất thiêng Tây Thiên.  

Cùng  với Khu Trung tâm văn hóa - lễ hội Tây Thiên, một trong những điểm du lịch thu hút đông đảo du khách khi đến miền đất thiêng chính là Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên. Được xây dựng mới trên nền tảng của Thiên Ân thiền cổ tự, Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên được cho là một trong ba thiền viện lớn nhất Việt Nam hiện nay. Với kiến trúc độc đáo, tọa lạc trên đỉnh một ngọn núi thiêng, những năm gần đây có rất đông du khách, phật tử khắp nơi tìm về thiền viện để được thả hồn trong không gian trong lành mát mẻ với những đồi thông cao vút, những vườn hoa đang nở rộ. Không chỉ là nơi tham quan du lịch, lễ chùa trong dịp đầu năm mà Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên là một trung tâm tu học lớn, hàng năm thu hút rất nhiều thanh thiếu niên đến tu tập trong các khoá tu, nhất là trong dịp hè. 

Tháng 12/2015, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định công nhận Khu di tích, danh thắng Tây Thiên là một trong những di tích quốc gia đặc biệt. Đón nhận tin vui này cũng là lúc những người làm du lịch huyện Tam Đảo đang ráo riết chuẩn bị cho mùa khai hội mới với niềm tin đây sẽ là nhân tố giúp địa phương thu hút lượng lớn du khách đổ về hành hương, chiêm bái. 

Theo Ban quản lý di tích danh thắng Tây Thiên, để đảm bảo cho công tác đón tiếp du khách cho mùa lễ hội 2016, ngay từ đầu năm, Ban quản lý đã tập trung quy hoạch, bố trí hàng quán ngăn nắp, lắp và thay thế mới nhiều sơ đồ, bảng chỉ dẫn du khách; công khai số điện thoại đường dây nóng; đồng thời, tăng cường lực lượng phân luồng, hướng dẫn xe vào bến, bãi, tránh tình trạng ùn tắc giao thông, đảm bảo an ninh trật tự phục vụ nhân dân, du khách an tâm tham quan. Công ty cổ phần Lạc Hồng Tây Thiên đã tiến hành bảo trì, bảo dưỡng hệ thống cáp treo, nâng tần số vận hành đạt 2.500 lượt khách/giờ, xe điện chuyên chở du khách tới cáp treo được đầu tư thêm 10 xe; tăng cường nâng cao chất lượng phục vụ và cử một số hướng dẫn viên tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn về nghiệp vụ du lịch. Cùng đó, khai thác tối đa lợi thế du lịch, các công ty lữ hành trong và ngoài tỉnh cũng đã giới thiệu tua du lịch tâm linh, danh lam thắng cảnh Tây Thiên - Thiền viện Trúc lâm Tây Thiên kết nối với các tuyến, điểm du lịch khác trong tỉnh dể du khách có thêm sự lựa chọn. Nhờ đó, lượng du khách đến với khu danh thắng ngày càng tăng mạnh. Nếu như trước đây, Tây Thiên chỉ đông khách vào dịp khai hội và những ngày đầu xuân thì nay, chốn linh thiêng này đang trở thành điểm du lịch tâm linh lý tưởng thu hút du khách vào tất cả các tháng trong năm, nhất là ngày nghỉ lễ, thứ bảy, chủ nhật. Theo thống kê của Ban quản lý khu danh thắng, từ Tết nguyên đán 2016 đến nay, Tây Thiên đã đón trên 20 vạn lượt du khách hành hương, chiêm bái, vãn cảnh.   

Nguồn: http://vinhphuc.gov.vn

Các tin đã đưa ngày: